My Ántonia — Türkçe okuma

Hikâye başlıkları şimdilik İngilizce görünüyor; hikâyelerin metni Türkçedir.

Jim Burden, on yaşında ve yeni yetim kalmış, Virginia'daki evini terk etti ve yalnız başına trenle batıya doğru yolculuk yaptı. Nebraska'daki hat sonunda onu bir araba bekliyordu. Soğuğa karşı sarılı olarak, Jim şimdi bir yabancının atlarının arkasında, çit olmayan, ağaç olmayan bir toprak yolda ilerliyordu. Gökyüzü her tarafta yere kadar iniyordu. Ay yoktu, ama yıldızlar o kadar çok ve o kadar parlaktı ki bütün bozkır onların altında açılmış gibi görünüyordu. Jim böyle bir ülkeyi hiç görmemişti — tek bir ışıklı pencere yok, kuş yok, sadece toprak, her yöne doğru uzanıp gökyüzüyle buluşan toprak. Sonradan söylediğine göre, dünyanın kenarına gelmiş gibi hissetti ve bunun onu korkutup korkutmadığını henüz bilmiyordu.

Parlak bir sonbahar öğleden sonrasında Jim'in büyükanası onu tarlalar arasından geçirerek, yeni komşuları ziyaret etmeye götürdü. Komşular, eski memleketten yeni gelmiş Şimerda adlı Bohem bir ailelerdi. Şimdilik bir yamaçtan oyulmuş bir sığınakta yaşıyorlardı; çatısı otla kaplı olan bu sığınağın içinden bir baca borusu çıkıyordu. İçeride, zayıf ve hüzünlü yüzlü Bay Şimerda keman kutusunun üzerine eğilmiş, Jim'in büyükanasının elini ciddi bir şekilde sıktı. Kızı Antonia, on dört yaşında hızlı ve koyu gözlü bir kız, Jim'i iki elinden birden yakaladı, gülüyor, gökyüzüne, çimenlere, kendi gözlerine işaret ediyordu—her birinin İngilizce adını öğrenmek istiyordu. Jim ona söyledi, Antonia her sözcüğü sevinçle tekrar etti, ta ki annesi onu akşam yemeği hazırlamasına çağırana kadar. Jim hiç bu kadar öğrenmeye istekli, ya da basitçe kendisiyle konuşmaktan bu kadar mutlu biri tanımamıştı.

Burdenların diğer komşuları arasında yalnız yaşayan ve biraz tuhaf olarak düşünülen iki Rus adam, Peter ve Pavel vardı. Kış akşamlarından birinde Pavel'in ölüm döşeğinde olduğu haberi geldi ve Jim ile Ántonia diğerleriyle birlikte onun yanına gittiler. Pavel ateşle yanıyordu ve kendi dilinde, uzun sessizliklerin arasında, kendisini ve kardeşini Rusya'dan takip eden hikâyeyi anlattı. Yıllar önce, bir düğün partisini kızakla açık bozkırda eve götürürken, devasa bir kurt sürüsü tarafından millerce kovalanmışlardı. Kızak ardı kızak karın içinde geride kalıyordu ve sonunda kendi kızaklarını ve canlarını kurtarmak için Pavel ile Peter öyle korkunç bir şey yapmışlardı ki, Rusya'daki hiçbir köy onları daha kabul etmemişti. Hikâyenin son kısmını asla açıkça söylemedi. Söylemeye de gerek yoktu. Pavel'in bunu anlattıktan kısa süre sonra öldü ve Peter çiftliği sattı, sonsuza dek gitti.

O kış uzun ve acı doluydu. Her hafta geçtikçe Bay Şimerda daha sessiz, daha hüzünlü hale geliyordu. Eski memleketi için can çekişiyordu, ama oraya dönmek için hiçbir zaman parası olmayacaktı. Bir dondurucu sabah, tarlalardan haber yayıldı: Şimerda ahırında korkunç bir şey olmuştu. Jim'in büyükannesi Jim'i peşinden bırakarak hemen oraya koştu. Vardıklarında aile zaten her şeyi biliyordu: Bay Şimerda, eski evinin özlemiyle yıkılmış, o sabah ahırda ölmüştü. Küçük toprak evde herkes ağlıyordu. Antonia kar içinde şalısıyla dışarıda duruyordu, yüzü bembeyaz. Annesi ve Ambrosch küçük çocukları ahır kapısından uzak tutuyorlardı. Jim'in büyükannesi hiç konuşmadan Antonia'yı kollarına aldı. Söylenecek hiçbir söz yoktu ki bu acıyı hafifletebilsin. Bütün vadi o günden sonra soğuğu daha keskin hissetti.

Ölüm şekli yüzünden kilise mezarlığı Bay Shimerda'yı kabul etmedi, bu yüzden komşuları onu kendi toprağının bir köşesine, iki çayır yolunun kesiştiği yere gömdüler. Jim, soğukta işi düzgün yapıldığını görmek için gelen komşuların küçük kalabalığının arasında büyükannesinin yanında duruyordu; Antonia ve ailesi sade ahşap tabuta yakın yerlerini almışlardı. Hiçbir papaz o kadar uzağa gelmedi, bu yüzden yaşlı bir komşu bildiği duaları okudu. Sonraki yıllarda, yollar arabalar ve sonra otomobiller için düzeltilip serildiğinde, gelen her yol yapım ekibi mezarın üzerinden doğru gitmek yerine yolu biraz eğip büktü, öyle ki bugüne kadar iki yol hâlâ o toprak köşesinin etrafında yumuşak bir eğri çiziyor ve hikayeyi bilenler söylenmedikleri hâlde onu bulabiliyor.

Zamanla Burdenlar Black Hawk kasabasına taşındılar ve Ántonia da onlarla geldi. Artık Harling adlı saygın bir ailenin yanında hizmetçi olarak çalışıyordu. Her yaz kasabanın kenarında bir çadırın içine dans pavilyonu kurulur, fenerlerle süslenirdi. Sıcak gecelerde tüm genç hizmetçi kızlar ve kasaba erkek çocukları (delikanlıları) orada dans etmeye gelirdi. Ántonia, bir akşam için tarım işinden kurtulmuş olarak, Black Hawk'taki hiçbir kızdan daha iyi dans eder, daha yüksek sesle gülerdi. Kısa sürede kasabadaki gençlerin yarısı onu eve kadar yürüyüp götürmek için bahane arıyordu. Jim, kendisi de genç bir adama dönüşürken, onu fenerler altında dönerken izlerdi. Gurur ve kıskançlığın garip bir karışımını hissederdi. Çünkü o, hâlâ onun için, bir zamanlar güneşe işaret edip ondan o sözcüğün ne demek olduğunu istemiş olan aynı kızdı. Black Hawk'ın saygın anneleri hizmetçi kızların dansını onaylamazlardı ama bu hiçbir zaman durmadı.

Ántonia daha sonra Black Hawk'ta Wick Cutter adında bir tefeci için çalışmaya başladı. Herkes buna karşı çıksa da, Cutter'ın işçi kızlarla kötü bir üne sahip olduğu biliniyordu. Bir hafta Cutter karısını gönderdi ve Ántonia'ya kendisinin de gitmekte olduğunu söyledi. Ama Jim'in büyükannesi ona güvenmiyordu. O gece Ántonia'nın yerine Jim'in onun odasında uyumasını sağladı, Ántonia ise başka bir yere kondu. Jim karanlıkta merdivenleri tırmanan adımları ve kapının açılmasını duydu. Adamın elleri Jim'in ne olup bittiğini anlayacak kadar bile vakit bulmadan karanlıkta onu yakaladı. Cutter sesinden Jim'in yanlış kişi olduğunu anladığı an onu bıraktı ve planı başarısız olduğu için öfkeyle bağırmaya başladı. Jim sarsılmış, biraz ezilmiş ama sağlam olarak bir pencereden çıktı ve karanlık sokaklarda tüm yol boyunca koşarak eve vardı.

Ántonia, Denver'de kendisiyle birlikte bir ev kuracağına söz veren demiryolu kondüktörü Larry Donovan'la evlenmek için Black Hawk'ı terk etti. Ama o onunla hiç evlenmedi ve onu orada, tanıdığı herkesin uzağında, yalnız bıraktı. Ántonia, ailenin çiftliğine sadece kızı bebeğiyle döndü; bu çocuğu tüm kalbinden seviyordu. Hemen ardından toprağı işlemeye başladı, herhangi bir işçi gibi sürüp biçti. Komşuları onun utancı hakkında fısıldaşırken Şehirden ziyarete gelen genç avukat Jim, bir sonbahar öğleden sonra onu tarlada buldu—güneşten yanmış, güçlü bir kadın, bebeği de yakınlardaki bir saman yığınının gölgesine güvenle yatırmıştı. Kasaba ne kadar utanç hissetmesini istese de, Ántonia bunu hissetmedi; başını dik tuttu, çok çalıştı ve kızını hiçbir özür duymadan yetiştirdi. Jim onu bundan dolayı hayatında hiç kimseyi kadar çok hayranlıkla izledi.

Yirmi yıl geçti, Jim Nebraska'nın o bölgesine geri döndüğünde artık uzak bir yerde yaşayan, kendi hayatı ve kariyeri olan bir yetişkin olmuştu. Sonunda Ántonia'yı bereketli bir çiftlikte buldu; Anton Cuzak adında neşeli bir Bohem adamla evli, ahırdan ve bahçeden çıkıp kim gelmiş diye görmek için akan bir sürü çocukla çevrili. Yamaç içine kazılmış bir meyve mahzeni vardı, konserve dolu raflar, Ántonia'nın kendisi diktiği bir bahçe ve Jim'in inanamayacağı kadar çok yemekle dolup taşan bir masa. Artık genç değildi, elleri sert, yüzü çizgili idi, ama her şeyin altında tam olarak Jim'in hatırladığı Ántonia idi. Onu kurduğu hayatla çevrili görünce, Jim anladı ki hayatının hikâyesinde ne kadar zor şeyler olmuş olursa olsun, sonunda yine de güzel ve bütün bir şey yaratmayı başarmıştı.

Jim doğuya geri dönmeden önce, yalnız başına çıkıp eski yolu bulmaya karar verdi. O yol, on yaşındaki yetim Jim'i yıllar önce dedesinin çiftliğine götüren, o çok tanıdık yoldu. Şimdi gece değil gündüzdü, yol çok kullanılmıyor ve otlarla örtülüydü ama hiç kuşkusuz aynı yoldu—aynı otlar arasından geçiyor, aynı muazzam gökyüzünün altında uzanıyordu. Jim uzun süre orada durdu, o ilk sonbahar günlerinde Antonia'yı hatırladı; güneşe işaret ederken, ondan kelimenin ne olduğunu sormuş olan Antonia'yı. O günden bu yana ikisinin de başına gelenler, hayatlarının ne kadar ayrı ve farklı yollarına girmişse de, bu yol ikisine de aitti ve sonsuza dek de öyle kalacaktı. Yolu geri dönüş yolunda yavaş yavaş yürüdü, hiç acele etmedi. Çünkü biliyordu ki, hayatının hiçbir şeyin elinden alamayacağı, tek bir parçasının içinden yürüyordu.